28 februari 2026 · Kim

Geen kind is hetzelfde: waarom we moeten stoppen met het hokje “hoogbegaafd”

persoonlijk

Wanneer mensen denken aan een hoogbegaafd kind, schieten er vaak een paar vaste plaatjes door hun hoofd: de snelle rekenaar, de jonge schaker, het meisje dat op haar vierde al zelfstandig leest, of de jongen die zijn tijd verveelt in de klas omdat hij alles al weet. En ja, die bestaan. Maar wat als ik je vertel dat het beeld dat we hebben van hoogbegaafdheid (HB) en uitzonderlijke hoogbegaafdheid (UHB) voor heel veel kinderen helemaal niet klopt? Dat er net zoveel verschillen zijn tussen hoogbegaafde kinderen als tussen alle andere kinderen op de wereld?

Tekening van een meisje dat in de klas voor zich uit droomt, met planeten, een boom, een vraagteken en een hart in een wolk boven haar hoofd.

De mythe van de universele HB'er

De samenleving houdt van hokjes. Het geeft houvast. “Hoogbegaafd? Oh, dan ben je goed in wiskunde en schaken.” Maar de werkelijkheid is een stuk weerbarstiger en vooral een stuk kleurrijker.

Ik wil graag een lans breken voor de kinderen die niet in dat standaardplaatje passen. Want de waarheid is: niet elke hoogbegaafde houdt van schaken. Sterker nog, er zijn er genoeg die een hekel hebben aan de stilte en de strategie van een schaakbord.

De creatievelingEr zijn HB'ers die hun intelligentie uiten in kunst, muziek of verhalen verzinnen. Hun hoofd zit vol beelden en emoties, niet per se met getallen.
De doenerEr zijn HB'ers die hun energie kwijt moeten in sport of bouwen. Hun slimheid zit in hun handelen, in het begrijpen van hoe dingen in elkaar steken door ze uit elkaar te halen.
De alleskunnerEn ja, er zijn er ook die van alles een beetje lusten. Die net zo goed een potje kunnen schaken als een schilderij kunnen maken, maar zich nergens volledig in thuis voelen omdat de wereld hen vraagt om te kiezen.

Tekening van een jongen die aan tafel een raket van karton in elkaar knutselt, tussen schetsen, een schaar en lijm.

Door de mazen van het net

Het grootste probleem van die vastomlijnde verwachtingen? Dat kinderen er letterlijk doorheen vallen. De kinderen die niet voldoen aan het stereotype, worden simpelweg niet gezien.

Denk aan het meisje dat stil is in de klas, niet voor haar beurt praat, maar thuis intense vragen stelt over het leven en de dood. Ze valt niet op, dus krijgt ze geen uitdaging.

Denk aan de jongen die constant in conflict is omdat hij de waarom-vragen stelt waar de juf geen antwoord op heeft, en daardoor niet als slim, maar als lastig wordt bestempeld.

En denk aan de kinderen die moeite hebben met rekenen vanwege dyscalculie, maar wel een uitzonderlijk taalgevoel hebben. Hun hoogbegaafdheid is niet “rendabel” voor de schoolprestaties, dus glippen ze door de mazen van het net. Ze voldoen niet aan de gekke verwachtingen die mensen hebben, en dat is ontzettend schadelijk. Het zorgt voor onbegrip, een laag zelfbeeld en het gevoel dat er iets mis is met jou, terwijl er juist iets mis is met de bril waardoor we kijken.

Tekening van een jongen die in een nis in een muur zit, terwijl noten, tandwielen, een potlood en een boek uit de opening tevoorschijn komen.

Waarom het ertoe doet

Waarom is het zo belangrijk dat we dit beeld bijstellen? Omdat ieder kind de kans verdient om gezien te worden voor wie het werkelijk is. Een kind dat zich niet herkent in het hokje “hoogbegaafd”, zal dat label al snel afwijzen. “Als hoogbegaafd zijn betekent dat ik van rekenen moet houden, dan ben ik het niet.” En zo blijven ze rondlopen met een gevoel van anders zijn, zonder te weten waarom.

Van bovenaf gezien zit een jongen op de grond te typen op een laptop, met molecuulmodellen en boeken over natuurkunde rondom zich. — Onze Mats, helemaal in zijn element. Geen schaakbord in zicht.

De schoonheid van diversiteit

Laten we eerlijk zijn: wat zou de wereld ontzettend saai zijn als we allemaal hetzelfde waren. Stel je een wereld voor waarin iedereen hetzelfde denkt, dezelfde hobby's heeft en op dezelfde manier leert. Het zou een stille, grijze wereld zijn.

De kracht van hoogbegaafdheid zit hem juist in de diversiteit. In de ene die later uitvinder wordt, de ander die maatschappelijke problemen oplost en de derde die ons raakt met muziek of schilderijen. Hoogbegaafdheid is geen sjabloon, het is een unieke manier van in de wereld staan, die er bij ieder mens weer anders uitziet.

Tot slot

Dus laten we stoppen met het opleggen van verwachtingen. Laten we in plaats daarvan nieuwsgierig zijn. Niet vragen: “Speel je schaak?”, maar vragen: “Waar ga jij van gloeien? Waar ben jij nieuwsgierig naar?” Pas dan gaan we de rijkdom van hoogbegaafdheid echt zien. Pas dan zien we het kind, niet het label.

Herken jij dit? Heb jij het gevoel dat je als kind, of nu, in een hokje werd gedrukt? Of heb je een kind dat niet in het plaatje past? Deel je ervaringen.

Deel je ervaring →